Akü Bakımı ve Değişimi

Sabah aceleyle direksiyona geçtiniz, kontağı çevirdiniz ve motordan sadece yavaş bir "vınn" sesi geldi. Çoğu sürücünün akü diye bir parçanın varlığını hatırladığı an tam olarak budur. Peki bu ana gelmeden önce ne yapılabilir? Aslında araç akü bakımı, ayda bir beş dakikanızı ayırmanız hâlinde çoğu arıza öncesi uyarıyı yakalamanıza yeter. Aşağıda hem kontrol ve temizlik adımlarını hem de sıra değişime geldiğinde izlenecek yolu, konuya yeni başlayan birinin anlayacağı dille toparladık.

Akü, motoru çalıştırmak için gereken ilk gücü verir. Motor çalıştıktan sonra elektriği alternatör üretir; akü ise depo görevi görür. Yani "akü bitti" dediğimiz durumun kaynağı bazen akünün kendisi değil, şarj sistemidir.

Akü kontrolü ve temizliği: neye, nasıl bakılır?

Kaputu açtığınızda karşınızda plastik bir kutu ve iki kutup başı görüyorsunuz. Bu kadar basit görünen parçada gözle yapılabilecek çok şey var.

Akünün zayıfladığını hangi belirtilerden anlarım?

Şu işaretlerden ikisini birlikte görüyorsanız akü sizden yardım istiyor demektir:

• Marş sesi eskisine göre ağır ve uzun; motor ikinci denemede tutuyor.
• Rölantide farlar sönükleşiyor, gaz verdiğinizde parlıyor.
• Soğuk sabahlarda çalıştırma zorlaşıyor, gündüz sorun çıkmıyor.
• Kontak açıkken cam kaldırma motoru yavaşlıyor, ekran bir an kararıyor.
• Gösterge panelinde akü ikonu motor çalışırken yanık kalıyor (bu genelde şarj sistemine işaret eder).

Farlarınız zaten zayıf yanıyorsa sorun her zaman akü olmaz; ampul ve ayar tarafını da kontrol etmek gerekir. Far ampulü değişimi ve ayarlaması konusunu ayrı bir rehberde ele aldık.

Kutup başları neden paslanır, nasıl temizlenir?

Kutup başlarındaki beyaz-mavi tozlanma, akü gazlarının metalle tepkimesinden oluşur. Bu tabaka yalıtkandır; yani akü sağlam olsa bile akım geçişini engeller. Temizlik şöyle yapılır:

1. Kontağı kapatın, anahtarı çıkarın. Yüzük, kolye gibi metalleri çıkarın.
2. Önce eksi (−) kabloyu sökün, sonra artıyı. Sıra bu yönde olmalı ki anahtar gövdeye değerse kıvılcım çıkmasın.
3. Bir bardak ılık suya bir tatlı kaşığı karbonat karıştırın. Eski bir diş fırçasıyla kutup başlarını ve kablo pabuçlarını ovun; köpürme normaldir.
4. Nemli bezle silin, kuru bezle iyice kurulayın.
5. Artı kabloyu takıp sıkın, sonra eksiyi. Kabloları elinizle çevirmeye çalıştığınızda oynamamalı.
6. İnce bir tabaka gres veya kutup başı spreyi uygulayın.

Akünün üst yüzeyi tozlu ve yağlı ise onu da silin: kirli yüzey, kutuplar arasında zayıf bir kaçak yolu oluşturabilir.

Voltaj ölçümünde hangi değer normal?

Ucuz bir multimetre, tahmin yürütmeyi bitirir. Araç en az bir saat durmuş hâldeyken (dinlenmiş akü) ölçüm yapın:

Motor çalışırken voltaj yükselmiyorsa aküyü değiştirmek çözüm olmaz; kısa sürede yeni akü de biter. Böyle bir durumda alternatörü döndüren kayışın gerginliği de sorgulanmalı, timing kemeri ve V kemeri kontrolü rehberindeki bakış açısı işe yarar.

Akü değişimi: doğru ürünü seçip güvenle takmak

Hangi akü uygun, etiketteki sayılar ne anlama geliyor?

Eski akünün üzerindeki bilgileri not almak en güvenli yoldur. Üç şey önemlidir:

• Amper saat (Ah): Kapasite. Aracın önerdiği değerden düşüğünü almayın.
• Soğuk çalıştırma akımı (CCA/EN): Kışın marşa basınca verdiği güç. Yüksek olması avantajdır.
• Kutup yönü ve gövde ölçüsü: Artı kutup sağda mı solda mı? Kablolar yetişmezse tehlikeli çözümler aramaya başlarsınız.

Aracınızda start-stop sistemi varsa, standart kurşun-asit akü yerine üreticinin belirttiği EFB veya AGM tipini kullanmak gerekir. Aksi hâlde akü ömrü çok kısalır.

Söküp takma sırası nasıl olmalı?

1. Aracı düz