Timing Kemeri ve V Kemeri Kontrolü

Motor kapağını ilk kez açan biri için o karmakarışık görüntünün içinde kayışları fark etmek kolay değildir. Oysa aracın çalışması, o siyah lastik şeritlerin sessizce dönmesine bağlı. Kayışlardan biri koparsa bazen sadece akü şarj olmaz; bazen motor komple hurdaya çıkar. Bu yüzden araç kemeri bakımı, yağ değişimi kadar rutin ama sonuçları çok daha sert olabilecek bir kontrol başlığıdır.

Aşağıda, konuya yeni başlayan birinin kafasında oluşan soruları sırayla ele alıyoruz: Hangi kayış ne iş yapıyor? Nasıl bakılır? Ne zaman değişir? Ve en önemlisi, "acaba benimki de mi?" sorusuna nasıl cevap verilir?

Timing Kemeri (Triger) ile V Kemeri Arasındaki Fark Nedir?

İsimler karışıyor, çünkü ikisi de kayış. Ama görevleri ve arıza sonuçları tamamen ayrı dünyalar.

Triger kemeri ne yapar, koparsa ne olur?

Triger kemeri, krank milinin dönüşünü eksantrik miline aktarır. Yani pistonların hareketiyle supapların açılıp kapanmasını senkronize tutar. Bu senkron bozulursa supap ile piston çarpışır. Sonuç: eğilmiş supaplar, hasarlı silindir kapağı, bazen delinmiş piston. Onarım maliyeti çoğu zaman kayışın kendisinin onlarca katıdır.

"Ben fark eder miyim?" diye soruyorsanız cevap genellikle hayır. Triger kemeri motorun içinde, plastik bir kapağın altında durur. Gözle görmek için o kapağı sökmek gerekir. Bazı araçlarda ise triger yerine zincir kullanılır; zincir çok daha uzun ömürlüdür ama yağ seviyesi düşükse ve gerdiricisi yorulmuşsa o da sesli şekilde uyarı verir.

V kemeri (aksesuar kayışı) neyi çalıştırır?

Motorun ön tarafında, kasnaklar arasında dolaşan ve dışarıdan görülebilen kayış budur. Genellikle tek parça, çok kanallı (serpantin) tiptedir ve şunları döndürür:

• Alternatör — akünün şarj olmasını sağlar
• Devirdaim (su pompası) — soğutma sisteminin kalbi
• Hidrolik direksiyon pompası
• Klima kompresörü

Bu kayış koparsa motor bir süre daha çalışır ama gösterge panelinde akü ve hararet ikazı yanar, direksiyon ağırlaşır. Devirdaimi bu kayış çeviriyorsa yolculuğu sürdürmek motoru pişirmek anlamına gelir. Bu yüzden soğutma sistemi kontrolü ile kayış kontrolünü aynı bakım gününde yapmak mantıklıdır.

Gergi ve rulmanlar neden kayış kadar önemli?

Kayış tek başına çalışmaz. Gergi rulmanı doğru basıncı sağlar, avara rulmanları yolu belirler. Rulman yağı kuruyunca "gırgır" gibi metalik bir uğultu duyulur ve kayış zamanından önce yırtılır. Bu nedenle triger değişiminde gergi ve rulmanların, çoğu araçta devirdaimin de aynı anda değiştirilmesi tavsiye edilir. Yalnız kayış değiştirip rulmanı bırakmak, işi ikinci kez yapmayı göze almaktır.

Kayışları Nasıl Kontrol Edersiniz ve Ne Zaman Değiştirilir?

Kontrol için pahalı alete gerek yok: motor soğukken, kontak kapalı, iyi bir el lambası yeterli.

Aşınma işaretleri nasıl tanınır?

V kemerini parmakla hafifçe çevirerek tüm yüzeyini gözden geçirin ve şu belirtileri arayın:

• Enine çatlaklar: Kanalların iç yüzeyinde küçük çizgiler halinde başlar. Birkaç santimde birden fazla çatlak varsa süre dolmuştur.
• Kanal aşınması / parlaklık: Kayışın yanları aynalı gibi parlaksa kaymaya başlamış demektir.
• Kopan iplikler, dökülen parçalar: Kenardan tel gibi lifler çıkıyorsa gecikmeyin.
• Yağ veya antifriz bulaşması: Kayış lastiği yağla temas edince şişer ve yumuşar. Kaçağın kaynağını da bulmak gerekir.
• Gevşeklik: Kasnaklar arasındaki en uzun boşlukta kayışı bastırdığınızda 1 santimden fazla oynuyorsa gergi kontrol edilmeli.

Triger kemerinde ise gözle kontrol sınırlıdır. Kapağı sökmek gerekiyorsa bunu servise bırakmak daha akıllıcadır; en güvenilir yol kilometre ve yıl takvimine uymaktır.

Sesler ne anlatır?

Değişim aralığı ne olmalı?

Kesin rakamı üreticinin bakım kitabı verir; her motor farklıdır. Genel yaklaşım şöyledir:

1. Triger kemeri: Aracınızın el kitabındaki kilometre veya yıl sınırından hangisi önce gelirse. Lastik malzeme az kullanılan araçta bile yaşlanır; "kilometrem düşük" demek yeterli değildir.
2. V kemeri: Görsel muayeneye göre; çatlama, parlama veya ses varsa hemen. Ayrıca triger değişimiyle birlikte yenilenmesi yaygın bir uygulamadır.
3. İkinci el araç aldıysanız: Değişim faturası yoksa yapılmamış kabul edin. Bu, alım sonrası ilk bakım listesinin başında olmalı.

Kontrol sıklığı olarak: her yağ değişiminde V kemerine bir bakış atmak, uzun yola çıkmadan önce ise kayış, lastik basıncı, fren ve akü kontrolünü aynı rutinin parçası yapmak iyi bir alışkanlıktır.

Triger kemeri "belki bir süre daha dayanır" denilerek uzatılacak bir parça değildir. Maliyet farkı, kay